Η χρήση των παρακάτω περιεχομένων επιβάλλει τη ρητή αναφορά στον συγγραφέα και στο έργο του,
διαφορετικά εμπίπτει στις διατάξεις του Νόμου περί κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας.

Δευτέρα, 17 Ιουλίου 2017

ΠΩΣ ΑΝΑΜΕΙΧΘΗΚΕ Η ΚΩΣ ΣΤΗ ΔΙΝΗ ΤΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΑΚΙΕΡΑΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟ 1921

   Το Δωδεκανησιακό Ζήτημα κατά τη δεκαετία του 1920 βρέθηκε στο επίκεντρο έντονων διπλωματικών διαβουλεύσεων ανάμεσα στην Ιταλία και την Ελλάδα, ενώ πολύ εύθραυστες συμφωνίες για την τύχη των νησιών μας εξυφάνθηκαν στο προσκήνιο. Μόλις είχε αναγγελθεί απ’ την Ιταλία ότι η μεταξύ αυτής και της Ελλάδας Συνθήκη των Σεβρών της 28ης Ιουλίου/10ης Αυγούστου του 1920 έπρεπε ν’ αναθεωρηθεί και το ανεπανάληπτο εκείνο και θαυμαστό διπλωματικό κατόρθωμα του Εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου, που με την υπογραφή του στη Συνθήκη εκείνη απελευθέρωνε τα Δωδεκάνησα απ’ τον ξενικό ζυγό, έμελλε ν’ αποδειχτεί απλή χίμαιρα, η οποία θα έσβηνε τις ελπίδες και τα οράματα των Κώων και όλων των Δωδεκανησίων για την εθνική τους αποκατάσταση.

   Εκμεταλλευόμενη, λοιπόν, η Ιταλία τη νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε, εξαιτίας της ήττας του Βενιζέλου στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου του 1920, κατήγγειλε τη Συνθήκη των Σεβρών ως μη ικανοποιούσα τα συμφέροντά της και κωλυσιεργώντας κάθε ευνοϊκή για την τύχη των Δωδεκανησίων προσπάθεια δεν θα διστάσει να καταφύγει ακόμη και σε πλαστογραφία της θέλησης και του πόθου των κατοίκων των νησιών μας, παρουσιάζοντάς τους (άκουσον!, άκουσον!) ως αρνησιπάτριδες.


   Έτσι στην εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος» της Αθήνας (φύλλο 17ης Απριλίου του 1921) θα δημοσιευθεί τηλεγράφημα απ’ τη Ρώμη, σύμφωνα με το οποίο στο εκεί συνελθόν Ανατολικό Συνέδριο διαβάστηκε Υπόμνημα των κατοίκων της Κω, όπου τάχα ζητείται η παράταση της Ιταλικής Κατοχής. Το Υπόμνημα αυτό φρόντισαν οι Ιταλοί να διαβιβάσουν στο Ελληνικό Υπουργείο των Εξωτερικών, στα Αρχεία του οποίου υπάρχει μέχρι σήμερα.


   Αυτή όμως η ψευδέστατη και συκοφαντική είδηση μόλις έφθασε στην Κω εξόργισε τόσο πολύ τους Κώους, που συγκρότησαν αμέσως Ανώτατο Επαρχιακό Συμβούλιο με εκπροσώπους τους απ’ την πόλη και τα χωριά και απηύθυναν επιστολή στο Υπουργείο των Εξωτερικών της Ελλάδας, με ημερομηνία 30 Απριλίου του 1921, ζητώντας του να διαψεύσει επίσημα αυτή την κακόπιστη πληροφορία. Τόνιζαν, μάλιστα, ανάμεσα στ’ άλλα ότι όχι μόνο δεν έστειλαν τέτοιο υπόμνημα, αλλ’ αντίθετα με επανειλημμένα Ψηφίσματά τους προς την Ελληνική Κυβέρνηση και στα Συνέδρια Ειρήνης του Λονδίνου το 1913 και του Παρισιού το 1919 διαμαρτύρονταν για την παράταση της Ιταλικής Κατοχής στα νησιά μας.


   Είναι ευτύχημα που στον Ζ΄ Κώδικα Συνεδρίων (σελ. 488-489) της Ιεράς Μητροπόλεως Κω βρίσκεται καταχωρημένη η απαντητική αυτή Επιστολή του Ανωτάτου Επαρχιακού Συμβουλίου της Κω προς το Υπουργείο των Εξωτερικών της Ελλάδας (αν και απουσιάζει, δυστυχώς, από τα αρχεία του πιο πάνω Υπουργείου) για να αποκαταστήσει πλήρως την ιστορική αλήθεια σε σχέση με την ανυπόστατη, κακόβουλη και ατελέσφορη εκείνη προσπάθεια των Ιταλών κατακτητών. [Για το θέμα αυτό βλέπε και στο βιβλίο μου: «Ιστορία της Νήσου Κω. Αρχαία-Μεσαιωνική-Νεότερη», 1990, σελ. 436 και αγγλόφωνη έκδοση, 2015, σελ. 429].

Πέμπτη, 1 Ιουνίου 2017

ΜΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΙΤΑΛΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΚΩ.

   Απόπειρες δολοφονίας κατά του Εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου είχαν εξυφανθεί αρκετές κατά τη διάρκεια της πολυκύμαντης πολιτικής του ζωής, τέσσερις όμως ήταν οι σημαντικότερες. Η πρώτη έγινε στις 15 Νοεμβρίου του 1910 όσο διαρκούσε η προεκλογική του περιοδεία για τη Β΄ Αναθεωρητική Βουλή. Η δεύτερη έγινε τον Αύγουστο του 1920 στο Παρίσι (σιδηροδρομικό σταθμό της Λυών), λίγες  μέρες μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών, όπου δύο βασιλόφρονες απότακτοι αξιωματικοί έριξαν εναντίον του δέκα σφαίρες και τον τραυμάτισαν ελαφρά στον ώμο και το ένα χέρι. Κρατώντας τότε στο τραυματισμένο του χέρι την ενυπόγραφη από τον ίδιο  Συνθήκη, εμφανίστηκε στη Βουλή των Ελλήνων και εν μέσω ενθουσιωδών ζητωκραυγών αναφώνησε: «Ιδού, Κύριοι, η Συνθήκη της Μεγάλης Ελλάδος των δύο Ηπείρων και των πέντε Θαλασσών»!!!.  Η τρίτη απόπειρα έγινε τον Ιανουάριο του 1923 και η τέταρτη  στις 6 Ιουνίου του 1933 στη λεωφόρο Κηφισίας, που παραλίγο να στοιχίσει τη ζωή του ίδιου και της  συζύγου του Έλενας, όταν, με το αυτοκίνητο τους, επέστρεφαν από την Κηφισιά και δέχτηκαν καταιγισμό πυρών.


   Από έγγραφα του Ελληνικού Υπουργείου των Εξωτερικών πληροφορούμαστε τον σκοτεινό ρόλο των Ιταλικών Αρχών κατοχής της Κω κατά την τρίτη απόπειρα δολοφονίας του Ελευθερίου Βενιζέλου, μετά την κατάρρευση του Μικρασιατικού μετώπου, τον Ιανουάριο του 1923. Πώς όμως βρέθηκε περιπεπλεγμένη η Κως σ’ εκείνη τη δολοφονική απόπειρα; 

   Οι αρμόδιες υπηρεσίες του Ελληνικού Γενικού Στρατηγείου από επιστολή που έφθασε στην Αθήνα και προφανώς είχε λογοκριθεί, έμαθαν ότι στο ιταλοκρατούμενο νησί της Κω είχαν αφιχθεί από τη Σάμο οι δύο γνωστοί ληστές και κακοποιοί αδελφοί,  ο Κωνσταντίνος και Γιάννης Γιαγιάς  και ζήτησαν ιταλικά διαβατήρια για να διαφύγουν προς την Ευρώπη. Δεν καθοριζόταν με ακρίβεια ο προορισμός των δύο αυτών κακοποιών, γιατί στην επιστολή σημειωνόταν με το σημείο «Χ». Ο Γιάννης γνώριζε καλά τη γαλλική και την ιταλική γλώσσα και οι Υπηρεσίες Ασφαλείας φοβούνταν ότι θα χρησίμευε ως οδηγός του αδελφού του, που ήταν ειδικός στη διάπραξη δολοφονιών. Είχαν επίσης την πληροφορία ότι τα αδέλφια αυτά είναι αντιβενιζελικοί και πιστοί προς την «εκπεσούσαν Αυλήν» (δηλ. προς τον έκπτωτο Βασιλιά Κων/νο)  και είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν για να δολοφονήσουν τον Βενιζέλο ή άλλη ελληνική προσωπικότητα που διέμενε στην Ευρώπη. Αυτά προέκυπταν από έγγραφο ( με αριθμ.538/18/31-1-1923) του Ελληνικού Υπουργείου των Εξωτερικών, που στάλθηκε  στην  Αντιπροσωπεία μας στη Διάσκεψη της Ειρήνης στη Λωζάννη. Για την περίπτωση των δύο κακοποιών που βρίσκονταν στην Κω ειδοποιήθηκε εγγράφως (αριθμ. 1059) στις 2 Φεβρουαρίου του 1923 ο επικεφαλής της Αστυνομίας της Λωζάννης R. Jacquillard από τον πρεσβευτή μας Δ. Κακλαμάνο,  δεύτερο στην τάξη της Ελληνικής Αντιπροσωπείας   στη Διάσκεψη εκείνη,   για να λάβει τα   ενδεικνυόμενα    μέτρα. Οι Ιταλικές όμως Αρχές του νησιού μας δεν έκαμαν καμιά προσπάθεια για να δώσουν πληροφορίες στις Ελληνικές Διωκτικές Αρχές, παρά το γεγονός ότι οι τελευταίες  το είχαν ζητήσει.


   Γνωρίζουμε, βέβαια, από δημοσίευμα στην εφημερίδα «Το Βήμα της Κυριακής» (φύλλο  24ης  Σεπτεμβρίου 2006)  της Προϊσταμένης της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του Υπουργείου Εξωτερικών κ. Φωτεινής Τομαή, ότι οι διαβόητοι κακοποιοί  αδελφοί «Γιαγιάδες», που προσπάθησαν για λογαριασμό της φασιστικής Ιταλίας να αποσχίσουν τη Σάμο από την Ελλάδα, φυγαδεύτηκαν τελικά από τους Ιταλούς μέσω Κω προς τα Μούγλα της Τουρκίας και κατέφυγαν στη Νέα Έφεσο (Κιουσάντασι), όπου ζήτησαν άσυλο, για να τύχουν, μάλιστα, και ιδιαίτερης προστασίας και περιποίησης από τους Τούρκους. Για το ίδιο ζήτημα είχε δημοσιεύσει πρώτος  ένα άρθρο, με αναπάντητα όμως ερωτήματα, ο δημοσιογράφος Κώστας Τσαλαχούρης, στο βιβλίο του με τίτλο: «Σελίδες Ιστορίας. Ροδιακά και άλλα», εκδόσεις Θυμέλη ( 2002), σελ. 174-177. Τυχόν σχετικά έγγραφα προερχόμενα  από  Ιταλικές πηγές δεν έχουν εντοπισθεί προς  το παρόν. Θα ήταν χρήσιμο για τη διεξαγωγή ασφαλέστερων συμπερασμάτων αν είχαμε  τις θέσεις και τις απόψεις  των τότε Ιταλικών Πολιτικών και Διπλωματικών Αρχών επί του θέματος αυτού.

Τρίτη, 9 Μαΐου 2017

Οι αλησμόνητες Πατρίδες - Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΡΩΜΥΛΙΑΣ

   Έχουν περάσει 111 χρόνια από τότε που ξεριζώθηκε μια για πάντα ο Ελληνισμός από τη λεγόμενη Ανατολική Ρωμυλία. Η ονομασία Ρωμυλία είναι κατά  βάση τουρκική, από το Ρουμ και το Υλί, που  σημαίνει «Επαρχία των Ρωμιών», δηλαδή των Ελλήνων. Η Ανατολική Ρωμυλία είχε έκταση γύρω στα 36.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και τα σύνορά της αποτελούνται στα βόρεια από την οροσειρά του Αίμου, στα νότια από την οροσειρά της Ροδόπης, στα δυτικά της έχει το όρος Όρβηλος  και στ’ ανατολικά της βρέχεται από τον Εύξεινο Πόντο. Την ελληνικότητα της Ανατολικής Ρωμυλίας δεν μπόρεσε ποτέ κανείς να αμφισβητήσει. Το μαρτυρούν αυτό τόσο ο ελληνικός πληθυσμός της, που σε περίοδο μεγάλης ακμής έφτασε κάποτε τους 600.000 περίπου κατοίκους, όσο και οι 5 μητροπόλεις, οι 113 κεντρικές εκκλησιές, τα 100 παρεκκλήσια, τα 10 μοναστήρια, τα 66 σχολειά, μερικά ανώτερης παιδείας, με 8.000 περίπου μαθητές και 186 δασκάλους.


   Πλούσια ήταν η συμβολή της Ανατολικής Ρωμυλίας στα Γράμματα, στις Τέχνες, στον Πολιτισμό. Ήθη και Έθιμα πανάρχαια Θρακικά κι Ελληνικά διασώζονται ακόμα και  μέχρι τις μέρες μας εκεί. Όταν, λοιπόν, η Ρωσία και οι Δυτικές Δυνάμεις παρέδιδαν την Βόρεια Θράκη στους Βουλγάρους, γνώριζαν ότι παρέδιδαν ένα κομμάτι της ελληνικής γης, αφού αθέτησαν ακόμα και την ονομασία Ανατολική Ρωμυλία. Η ιστορία άλλωστε είναι ο αδιάψευστος κριτής. Οι Θράκες ήταν αυτόχθονας λαός. Πατρίδα τους από τα μυθικά χρόνια, είναι η ενιαία Θράκη. Θράκες ήταν οι Πελασγοί, οι παλαιότεροι κάτοικοι της Ελλάδας. Ο Έβρος (ονομασία που πήρε και ο γνωστός ποταμός) ήταν γιός του Αίμου και της Ροδόπης. Η Θράκη υπήρξε επίσης πατρίδα του Ορφέα. Εκεί στις όχθες του Έβρου, ακούστηκε για πρώτη φορά η γλυκόλαλη λύρα του, που μάγευε ακόμη και τα άγρια ζώα. Οι Θράκες είχαν λάβει μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία. Από τη Θράκη ήταν ο προσωκρατικός φιλόσοφος Δημόκριτος και αργότερα ο Σπάρτακος, ο μεγάλος δούλος επαναστάτης, και άλλοι πολλοί.


   Κατά τους βυζαντινούς χρόνους εμφανίζονται βέβαια από τα Βόρεια οι Βούλγαροι, αλλά η Θράκη παραμένει καθαρά Ελληνική και Προπύργιο του Μεσαιωνικού Ελληνισμού στις επιδρομές των βαρβάρων  του Βορρά. Στα χρόνια  της δουλείας, από τον 14ο αιώνα μέχρι και τον 19ο, οι Βούλγαροι δεν εξαφανίζονται μόνο από το προσκήνιο της ιστορίας, αλλά χάνουν εντελώς και την εθνική τους ταυτότητα. Ο πανσλαβισμός θα έρθει αργότερα, στα τέλη πια του 19ου αιώνα, όταν οι λεγόμενες  Μεγάλες Δυνάμεις θα βάλουν στην σκακιέρα των συμφερόντων τους τη Βαλκανική, για να κινούν τα πιόνια τους. Ρωσία, Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία και Αυστροουγγαρία έπρεπε να κατασπαράξουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία στην περιοχή των Βαλκανίων κι η καθεμιά τους να πάρει το μερίδιό της. Έτσι λοιπόν άρχισε η μοιρασιά. Η Ρωσία με τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου ιδρύει μια Βουλγαρία τέρας. Οι Δυτικές Δυνάμεις έχουν άλλα συμφέροντα και προσβάλλουν τη συνθήκη αυτή, κάνοντας άλλο συνέδριο στο Βερολίνο το 1878 και γίνεται ξανά η μοιρασιά των Βαλκανίων. Η Βόρεια Θράκη ονομάζεται  Ανατολική Ρωμυλία και κηρύσσεται αυτόνομη. Ξεκομμένη από τον κύριο κορμό της Ελλάδας, ανήμπορη η Ελληνική πολιτική να παίξει ουσιαστικό ρόλο στα πολιτικά δρώμενα της περιοχής, η Ανατολική Ρωμυλία μετατρέπεται σε εύκολη λεία για τους επιβουλείς.


   Κάπως έτσι αρχίζει ο μεγάλος Γολγοθάς για τους Έλληνες της Ανατολικής Ρωμυλίας. Το μεγαλύτερο όμως δράμα έρχεται το καλοκαίρι του 1906. Επί τρεις μήνες το τουφέκι, η φωτιά και το τσεκούρι δούλευαν ακατάπαυστα. Δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για να ξέρουμε πόσοι πέρασαν από το λεπίδι των Βουλγάρων. Πάντως πάνω από 120 εκκλησιές, 70 σχολειά,  ανάμεσά τους και η νεοσύστατη Μαράσλειος Σχολή, το κόσμημα της πανάρχαιας πόλης της Φιλιππούπολης, καταστράφηκαν. Το Μεγάλο όμως Ολοκαύτωμα έγινε στην Αγχίαλο. Η Βουλγαρική μανία αφού κατέσφαξε τους κατοίκους, παρέδωσε στις φλόγες ότι απόμεινε. Θρήνος, Κλαυθμός και Οδυρμός πολύς.



   Μετά τα γεγονότα αυτά  δεν είχε μείνει τίποτε άλλο παρά η φυγή των Ελλήνων. Μ’ ένα δισάκι στον ώμο και με κουράγιο αρκετό, φεύγουν βίαια ξεριζωμένοι από τις εστίες και τα πατρώα εδάφη τους, που τόσες λαμπρές σελίδες ιστορίας έχουν γράψει. Ο ξεριζωμός συνεχίζεται και μέχρι το 1920-1923 με τη συνθήκη του Νεϊγύ «περί εκούσιας μετανάστευσης», η οποία όμως έγινε γρήγορα, αναγκαστικά και βίαια. Χιλιάδες καραβάνια Ελλήνων προσφύγων εγκαταλείπουν τα υπάρχοντά τους και ψάχνουν να βρουν μια καινούργια πατρίδα. Το Ελληνικό Κράτος βρέθηκε ανέτοιμο να τους εγκαταστήσει γρήγορα μαζί με τους άλλους ξεριζωμένους αδελφούς τους της Μικράς Ασίας και η μεγάλη οδύσσεια  αυτών των προσφύγων συνεχίστηκε και μέσα στη μητέρα πατρίδα. Ο κύριος όγκος των Ελλήνων της Ανατολικής Ρωμυλίας θα εγκατασταθεί τελικά στη  Μακεδονία και τη Θεσσαλία. Εκεί παρ’ όλες τις δυσκολίες και τις αντίξοες συνθήκες μπόρεσαν να επιβιώσουν, να ριζώσουν και να επανδρώσουν τον βασικό κορμό της Ελλάδας.


   Θα φέρουν, ωστόσο, μαζί τους τα χιλιάδες χρόνια της πλούσιας ιστορίας και του πολιτισμού τους, ξετυλίγοντάς τα μέσα από τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμά τους. Κύριος εκφραστής του πολιτισμού τους είναι η αρχέγονη μουσική τους παράδοση, τα τραγούδια και οι χοροί τους, που έχουν τις καταβολές τους στο βυζάντιο, περιγράφονται όμως και στην αρχαιότητα από τον Ησίοδο, τον Πλούταρχο και τον Ξενοφώντα.   Το ύφος τους μαρτυρεί τη δυναμική της περιοχής της Βόρειας Θράκης, την οποία σεβάστηκαν και διατήρησαν ακόμα και οι Βούλγαροι.

   Αυτή η μουσική παράδοση της Ανατολικής Ρωμυλίας αποτελείται από  πολύ ζωηρούς χορούς, που τους διακρίνει η γρήγορη, ρυθμική τους κίνηση. Είναι χοροί θεματικοί, κυκλικοί, αντικριστοί και μικτοί, που διαθέτουν πολλή ένταση, δυναμισμό, συναίσθημα και πολυπλοκότητα κινήσεων, όπως ο Ζωναράδικος χορός, που είναι ο πιο γνήσιος Ρωμυλιώτικος  χορός και ο Μπογδάνος, που είναι βουνίσιος χορός. Ιδιαίτερα εντυπωσιακός είναι και ο τσιρισμός της φωνής των γυναικών της Ανατολικής Ρωμυλίας στο τραγούδι, ενώ δεν λείπουν και τα ζωηρά επιφωνήματα, που  είναι στοιχεία που προσδίδουν τον ξεχωριστό χαρακτήρα στους χορούς της Θράκης.


   Το μεγαλείο αυτής της τόσο σπουδαίας μουσικοχορευτικής  παράδοσης  του αδούλωτου Ελληνισμού, της  αλησμόνητης Ανατολικής μας Ρωμυλίας,  παρουσίασε στις 7 του Μάη 2017 στο Κινηματοθέατρο «Ορφέας» της πόλης Κω το συγκρότημα με τη χορική διδασκαλία του Μανόλη Χαλκιδιού και τίτλο: «Ο ήχος πιάνει το χορό και γίνεται τραγούδι», στα πλαίσια μιας αξιέπαινης εκδήλωσης, που διοργάνωσε το Λύκειο των Ελληνίδων-Παράρτημα Κω. Χρέος έχουμε οι Έλληνες ποτέ να μην ξεχνούμε.

Τρίτη, 4 Απριλίου 2017

ΤΑ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΑ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ΚΑΙ ΚΩ - Συγκρίσεις και διαφορές

Μεγάλη είναι η ιστορική σημασία των δυο Ασκληπιείων της Επιδαύρου και της Κω. Είναι αλήθεια ότι στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου η λατρεία του Ασκληπιού αρχίζει από το β΄ μισό του 6ου π.Χ. αιώνα, ενώ στην Κω η δημόσια λατρεία του Ασκληπιού μαρτυρείται επιγραφικά μετά τα μέσα του 4ου π.Χ. αιώνα. Είχε όμως προηγηθεί, τουλάχιστον από τον 5ο π.Χ. αιώνα, η λατρεία του Απόλλωνα του Κυπαρισσίου, που σηματοδοτεί και τον αρχικό κύριο του Κωακού Ασκληπιείου.
Ο Παυσανίας (110 μ.Χ.-180 μ.Χ.) επισκέφθηκε το Ασκληπιείο της Επιδαύρου κι έγραψε αναλυτικά γι’ αυτό. Το δε Ασκληπιείο της Κω γνώρισε ο Στράβων (64 π.Χ.-23 μ.Χ.), που το χαρακτηρίζει «σφόδρα ένδοξον», η περιγραφή του οποίου συμφωνεί με όσα παλαιότερα τόνισε ο Ηρώνδας (3ος π.Χ. αι.) στο μίμο του: «Ασκληπιώ ανατεθείσαι και θυσιάζουσαι».
Ο μεγάλος δωρικός ναός του Ασκληπιού στο τρίτο άνδηρο του Ασκληπιείου της Κω έχει διαστάσεις 15,96Χ31,17 μ. και είναι κατά πολύ μεγαλύτερος του ναού του Ασκληπιού στην Επίδαυρο, ο οποίος έχει διαστάσεις 11,76Χ23,15 μ., σύμφωνα με τις μετρήσεις των αρχαιολόγων.


Ο φυσικός χώρος-τοπίο του Ασκληπιείου της Κω με την ανδηρωτή του διαμόρφωση, που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη, σίγουρα υπερτερεί κατά γενική εκτίμηση του αντίστοιχου χώρου-τοπίου του Ασκληπιείου της Επιδαύρου.
Το Ασκληπιείο της Επιδαύρου, που ανασκάφτηκε από την Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρεία, θεωρείται κυρίως τόπος λατρείας του Ασκληπιού, ενώ το Ασκληπιείο της Κω ξεχωρίζει, γιατί σ’ αυτό, εκτός από τη λατρεία του Ασκληπιού, ασκήθηκε πραγματικά η ιατρική επιστήμη επί αιώνες, όπως ρητά ομολογεί και ο καθηγητής της Κλασσικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Βασίλης Λαμπρινουδάκης, ο οποίος ήταν επικεφαλής των αρχαιολόγων που συνέχισαν μέχρι τελευταία τις ανασκαφές στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου. (Βλέπε περιγραφή του στο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ: Ελλάδος περιήγησις. Επίδαυρος).


Η φήμη του Ασκληπιείου της Κω στην αρχαιότητα επισκίασε τη φήμη του Ασκληπιείου της Επιδαύρου χάρη στον Ιπποκράτη και στους διαδόχους του ιατρούς της Κω. Η Ιατρική, μάλιστα, Σχολή της Κω ξεχώρισε ανάμεσα σε όλες τις άλλες. Γι αυτό και στο Ασκληπιείο της Κω αναγνωρίστηκε Πανελλήνια, μετά το 260 π.Χ., το δικαίωμα της ασυλίας άσυλον είναι το ιερόν του Ασκληπιού») και της εκεχειρίαςδέχεσθαι την εκεχειρίαν») κατά τη διάρκεια των πανηγυρικών εορτασμών των «Μικρών & Μεγάλων Ασκληπιείων», όπως μαρτυρεί το πλήθος των επιγραφών που βρέθηκαν στο Ασκληπιείο της Κω. Στο Επιγραφικό, άλλωστε, Μουσείο του Ασκληπιείου της Κω οι κατά πολλές χιλιάδες κατ’ έτος επισκέπτες, Έλληνες και ξένοι τουρίστες, πληροφορούνται με σύγχρονο τεχνολογικά τρόπο για τον τεράστιο πλούτο που μας κληροδότησε η λειτουργία του αρχαίου αυτού θεραπευτηρίου. Για το Ασκληπιείο της Κω σεμνύνονται σήμερα οι ιατροί όλου του κόσμου, γεγονός που κάμνει τους Κώους να αισθάνονται ιδιαίτερα περήφανοι για το μνημείο τους αυτό.

Σάββατο, 1 Οκτωβρίου 2016

Η ΘΕΣΗ ΕΝΟΣ ΑΓΑΛΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΚΩ


Όταν το 1929 ο Ιταλός αρχαιολόγος Luciano Laurenzi ανέσκαπτε το κοίλο του Ωδείου της Κω και από μια κρύπτη των θολωτών αιθουσών του έφερνε στο φως το εικονιστικό άγαλμα της υστεροελληνικής εποχής, που μιμείτο κλασικό πρότυπο, όλοι οι εργάτες της ανασκαφής, βλέποντας την ελαφρά κλίση και το πνευματώδες του προσώπου, που ο αρχαίος καλλιτέχνης θέλησε να δώσει στο άγαλμα, αναφώνησαν: «Ο Ιπποκράτης, ο Ιπποκράτης»!!! Ο Ιταλός αρχαιολόγος μη μπορώντας να βρει τα ποδάρια και το δεξί χέρι του αγάλματος, που ίσως κρατούσε κάποιο αντικείμενο, το οποίο θα διευκόλυνε την αναγνώρισή του και μη έχοντας λόγους ν’ απορρίψει τον χαρακτηρισμό, υιοθέτησε την ονομασία και δημοσίευσε το άγαλμα με τίτλο: “Il cosiddetto Ippocrate” «Ο λεγόμενος Ιπποκράτης» (Βλέπε Clara Rhodos V,2 σελ. 71-74).


Αμέσως η εικόνα του αγάλματος κυκλοφόρησε παντού στον σύγχρονο κόσμο και έγινε δεκτή από όλους τους γιατρούς ως η κυρίαρχη πατέντα της μορφής του Ιπποκράτη. Οι Ιταλοί δεν δίστασαν, μάλιστα, να τοποθετήσουν αρχικά το άγαλμα σε ειδικά διαμορφωμένη κόγχη στη μεγαλειώδη είσοδο του Διοικητηρίου (φαίνονται ακόμη τα ίχνη της βάσης όπου τοποθετήθηκε το άγαλμα) και να εκτυπώσουν Επιστολικό Δελτάριο (Καρτποστάλ), το οποίο απεικόνιζε τον ιστορικό Πλάτανο με φόντο το άγαλμα και το κείμενο του Ιπποκρατικού Όρκου στα ιταλικά.





Και όταν το 1934 σχεδιάστηκε και οικοδομήθηκε το 1936 από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Rodolfo Petracco το Αρχαιολογικό Μουσείο της Κω, μεταφέρθηκε στη δυτική πλευρά του κτιρίου και σε κατάλληλα διαμορφωμένο ημικυκλικό χώρο, ώστε να ξεχωρίζει, το περίφημο αυτό άγαλμα του Ιπποκράτη. Μετά την Ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων η Ελληνική Πολιτεία εκτύπωσε και κυκλοφόρησε σειρά γραμματοσήμων με την απεικόνιση του γνωστού αυτού αγάλματος του Πατέρα της Ιατρικής Ιπποκράτη.


Όλοι δε οι Έφοροι Αρχαιοτήτων, Γιάννης Κοντής, Γρηγόρης Κωνσταντινόπουλος, Γιάννης Παπαχριστοδούλου και ο καταγόμενος από το Πυλί Έκτακτος Επιμελητής Αρχαιοτήτων της Κω Μιλτιάδης Ν. Νικολαΐδης καθώς και οι υπηρετήσαντες μέχρι πρόσφατα στο νησί αρχαιολόγοι, με προεξάρχουσα την αλησμόνητη Χάρις Κάντζια, δεν διανοήθηκαν να αλλάξουν τη θέση του αγάλματος. Και ήλθε επιτέλους μετά πάροδο πενταετίας το πολυπόθητο άνοιγμα του ανακαινισμένου Μουσείου με την προσθήκη της έκθεσης για το Κοινό και του πρώτου ορόφου με το πλήθος των ευρημάτων, που η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως από όλες τις περιοχές του νησιού. Ένα ομολογουμένως ιδιαίτερα αξιέπαινο έργο. Με λύπη όμως ο λαός της Κω διαπίστωσε την ημέρα των εγκαινίων του ανακαινισθέντος Μουσείου τη μεταφορά του αγάλματος του Ιπποκράτη στην απέναντι ακριβώς θέση από εκείνη της αρχικής του τοποθέτησης, που το αναδείκνυε ως κυρίαρχο και επιβλητικό ανάμεσα στα άλλα αξιόλογα αρχαία γλυπτά.


Δεν γνωρίζω ποιο σκεπτικό οδήγησε τους αρμόδιους σ’ αυτή την επιλογή, που μας εξέπληξε όλους. Θεωρώ όμως επιτακτική την επανατοποθέτηση του αγάλματος, που αποδίδεται στον Ιπποκράτη, στην εμβληματική του θέση που για 80 ολόκληρα χρόνια δέσποζε του χώρου (με εξαίρεση την περίοδο του πολέμου και της Γερμανικής κατοχής, όπου το άγαλμα μεταφέρθηκε και φυλάχθηκε στο Κάστρο της Νεραντζιάς), εκεί ακριβώς όπου είχαν επιλέξει να το τοποθετήσουν οι σώφρονες Ιταλοί αρχαιολόγοι και διατήρησαν με σεβασμό μέχρι τις μέρες μας οι Έλληνες αρχαιολόγοι, οι οποίοι, μάλιστα, τελευταία αναβάθμισαν το γλυπτό παραδεχόμενοι ότι πρόκειται για τον λεγόμενο Ιπποκράτη, αφού εικονίζει πιθανώς κάποιον ιατρό του γένους των Ασκληπιαδών  και αναχρονολόγησαν  την προέλευσή του στο τελευταίο τρίτο του 4ου αιώνα π. Χ., όπως διαβάζουμε στην αναρτημένη σχετική ετικέτα.